Chắc bạn đã từng nghe đến cái tên “Ruồi Trâu”, có thể là qua
sách giáo khoa hay lời giới thiệu của ai đó.
“Ruồi Trâu” cũng được đề cập đến trong hai tác phẩm nổi tiếng
"Thép đã tôi thế đấy" (Nikolai A.Ostrovsky) và
"Nhật ký Đặng Thùy Trâm".
Được xuất bản năm 1897, "Ruồi Trâu" được đón nhận mạnh mẽ ở Việt Nam không
chỉ vì đây là một tiểu thuyết nổi tiếng của văn học thế giới, mà còn vì
tinh thần của tác phẩm gặp đúng mạch tư tưởng và cảm xúc của một giai đoạn
lịch sử đặc biệt của nước ta. Trong bối cảnh chiến tranh, đấu tranh giành
độc lập và xây dựng lý tưởng tập thể, hình tượng một con người sẵn sàng hy
sinh hạnh phúc cá nhân vì tự do và chính nghĩa có sức lay động rất lớn.
"Ruồi Trâu" từng được xem là cuốn sách gối đầu giường của nhiều thế hệ
những con người sống vì lý tưởng, chấp nhận hy sinh bản thân cho một mục
tiêu lớn hơn chính mình.
"Ruồi Trâu" không miêu tả cách mạng bằng chiến thắng rực rỡ, mà bằng đau
đớn, mất mát và cô độc, điều này khiến nhân vật trở nên gần gũi hơn với
người đọc.
Thật sự cá nhân mình thấy "Ruồi Trâu" rất hay. Tác giả xây dựng cốt truyện và các tình tiết hấp dẫn, văn phong thì đơn giản, dễ
hiểu. Mỗi lần cầm sách lên là mình bị hút vào đó đọc say mê cho đến khi
rất mệt mới buông ra mặc dù vẫn muốn đọc tiếp. Trong bài viết này, mình sẽ
tóm tắt nội dung của tiểu thuyết để cho những ai đã từng đọc tác phẩm này
có thể nhớ lại hành trình của nhân vật Ruồi Trâu. Đồng thời mình sẽ giúp
bạn hiểu vì sao một cuốn tiểu thuyết ra đời từ cuối thế kỷ XIX lại có sức
sống mạnh mẽ và lâu bền đến vậy.
一一一☕一一一
Về tác giả
Ethel Lilian Voynich (1864 – 1960) là nhà văn người Anh gốc
Ireland. Bà sinh ra trong một gia đình trí thức, sớm được tiếp xúc với
nghệ thuật, ngôn ngữ và tư tưởng chính trị châu Âu.
Điểm đặc biệt ở Voynich là bà không chỉ viết về cách mạng bằng trí
tưởng tượng, mà từng trực tiếp tham gia các hoạt động liên quan đến
phong trào cách mạng tại châu Âu, đặc biệt là ở Ý và Nga. Chính những
trải nghiệm cá nhân đó khiến văn chương của Voynich mang màu sắc rất
khác. Bà quan tâm sâu sắc đến con người trong cách mạng, những xung
đột nội tâm, sự sụp đổ niềm tin và cái giá tinh thần mà lý tưởng đòi
hỏi.
"Ruồi Trâu" là tác phẩm nổi tiếng nhất của Voynich, và cũng là cuốn
tiểu thuyết đưa tên tuổi bà vượt ra khỏi phạm vi văn học Anh, trở
thành hiện tượng ở nhiều quốc gia.
一一一☕一一一
Bối cảnh ra đời của tác phẩm
"Ruồi Trâu" ra đời vào cuối thế kỷ XIX, lấy bối cảnh nước Ý trong
thời kỳ đấu tranh thống nhất đất nước, thoát khỏi sự kiểm soát của
Đế quốc Áo. Đây là giai đoạn lịch sử đầy biến động, nơi các tổ chức
cách mạng hoạt động bí mật, các cuộc đàn áp diễn ra khốc liệt, và
ranh giới giữa đức tin tôn giáo, quyền lực chính trị và tự do cá
nhân trở nên vô cùng mong manh.
Tác phẩm chịu ảnh hưởng rõ rệt từ tư tưởng của Giuseppe Mazzini và
phong trào "Nước Ý trẻ". Cho những bạn chưa biết thì Giuseppe Mazzini (1805 - 1872) là một nhà cách mạng dân tộc dân chủ của Ý. Mazzini
sáng lập tổ chức chính trị “Nước Ý Trẻ” để đấu tranh cho nền độc lập và thống nhất của nước Ý.
Trong thời kỳ của "Ruồi Trâu", Ý chưa thống nhất và một phần lãnh
thổ nằm dưới quyền cai trị trực tiếp của Giáo hoàng (Papal
States). Vì vậy, Công Giáo không chỉ là tôn giáo mà còn là một thế
lực chính trị bảo thủ, chống lại các phong trào cách mạng và thống
nhất dân tộc. Trong mắt nhiều nhà cách mạng (như những người theo
Mazzini), Giáo hội bị xem là lực lượng cản trở tự do và tiến
bộ.
Cuốn tiểu thuyết không dừng lại ở việc tái hiện một giai đoạn lịch
sử của nước Ý, nó còn đặt ra những câu hỏi mang tính phổ quát: Con
người có thể hy sinh đến đâu cho lý tưởng? Liệu lý tưởng có đủ sức
cứu rỗi những tổn thương cá nhân hay không?
Chính trong bối cảnh lịch sử và tư tưởng như vậy, "Ruồi Trâu" không
được xây dựng như một bản anh hùng ca cách mạng, mà như một câu
chuyện cá nhân bị cuốn vào dòng chảy lịch sử. Thay vì bắt đầu bằng
những cuộc khởi nghĩa hay xung đột lớn, tiểu thuyết mở đầu một cách
nhẹ nhàng bằng cách miêu tả đời sống của một chàng thanh niên trẻ,
với đức tin, lý tưởng và những ảo tưởng rất con người. Nhưng những
biến cố liên tiếp, cả riêng tư lẫn lịch sử, dần đẩy nhân vật ấy vào
trung tâm của phong trào cách mạng, nơi mỗi lựa chọn đều phải trả
giá. Để bạn hiểu rõ hành trình biến đổi đó, mình sẽ tóm tắt nội dung
của "Ruồi Trâu" trước khi đi sâu vào phân tích.
Mình tóm tắt theo từng chương để nếu bạn cần đối chiếu thì sẽ dễ
dàng tìm được đoạn văn ấy trong sách.
* Phần lớn các sự kiện quan trọng trong tiểu thuyết diễn ra tại Tuscany, một vùng ở miền trung nước Ý, có thủ phủ là Florence. Tuscany còn bao gồm các thành phố khác như Leghorn, Pisa,...
一一一☕一一一
TÓM TẮT NỘI DUNG TIỂU THUYẾT
Phần I
Chương 1
Tác giả giới thiệu nhân vật
Arthur. Arthur là người trong gia đình Burton, thuộc tầng lớp trung lưu ở Anh. Cậu
năm nay 18 tuổi, có vóc người nhỏ nhắn mảnh khảnh, gương mặt thanh tú, cử
chỉ nhanh nhẹn và khéo léo. Gia đình bao gồm James Burton và Thomas Burton (hai người anh cùng cha khác mẹ của Arthur), vợ James là Julia - chị này luôn độc mồm độc miệng với mẹ của Arthur. Mẹ của Arthur
tên là Gladys, là vợ hai, bà vừa mất năm ngoái.
James và Thomas ngay từ đầu cũng đã thấy cay đắng khi bố mình lấy vợ hai chính là cô
gia sư của họ, chỉ xấp xỉ tuổi họ và lại còn theo đạo Công giáo, trong khi dòng họ Burton là những tín đồ gốc đạo Tin Lành.
(Công Giáo và Tin Lành từng có chiến tranh tôn giáo, đàn áp lẫn nhau
trong nhiều thế kỷ. Đến thế kỷ XIX, xung đột bạo lực lớn đã giảm, nhưng sự
nghi kỵ và đối đầu tư tưởng vẫn còn rất mạnh). Dù vậy, khi bà Gladys còn sống thì hai anh đều cố gắng bênh vực bà khỏi miệng lưỡi tàn tệ
của Julia. Họ không ưa Arthur nhưng vẫn chu cấp hào phóng và để Arthur muốn
đi đâu làm gì tùy ý.
Tiếp theo, Arthur có cuộc nói chuyện với
Linh mục Montanelli, Giám đốc Chủng viện thần học thành Pisa, nơi Arthur đang học. (Trong đạo Công giáo, các Linh mục còn được gọi là "Cha", vì vậy từ đây
mình sẽ dùng từ "Cha" khi nói về Linh mục Montanelli để đồng nhất với tiểu
thuyết). Arthur nói cho Cha Montanelli về việc anh từng nghe một bài diễn thuyết của một sinh viên Ý về việc đấu tranh
giải phóng nước Ý khỏi ách người Áo. Arthur bắt đầu qua lại với tổ chức "Nước Ý trẻ". Điều này làm Cha
Montanelli rất lo lắng.
Chương 2
Arthur được nghỉ hè nên Cha Montanelli đưa Arthur đi du lịch Thụy Sĩ hai
tuần. Cha định trong chuyến đi này tìm hiểu xem Arthur đã cân nhắc việc tham
gia chiến tranh ở Ý thế nào. Tất nhiên là Cha Montanelli không muốn Arthur dính dáng gì đến cách mạng hay chiến tranh hết.
Nhưng Arthur khẳng định mình sẽ đi theo con đường của mình, đi theo "vầng
sáng" mà anh đã thấy.
Chương 3
Cha Montanelli thông báo sẽ đi Roma khoảng ba hoặc bốn tháng để nhận chức
Giám Mục. Chủng viện thần học sẽ có Cha Giám đốc mới. Arthur tham dự một cuộc họp sinh viên của
phong trào "Nước Ý trẻ" và gặp
Jim (còn gọi là
Gemma). Gemma là bạn thuở nhỏ của Arthur, là con gái của
bác sĩ Warren, một người khá tử tế với Arthur. Khi gặp nhau sau buổi họp này, Arthur và
Gemma có chút tranh cãi về quan điểm. Gemma cho rằng bài thuyết trình hôm
nay quá mơ hồ, không vạch ra kế hoạch gì cụ thể. Arthur thì cho rằng không
có gì phải vội, cứ kiên nhẫn chờ thời cơ.
Chương 4
Cha Montanelli được bổ nhiệm làm Giám mục ở một vùng khác, xa với Pisa. Cha
Giám đốc mới tên Cardi. Một lần, Arthur xưng tội với Cha Cardi về việc anh có cảm giác ghen tị vì
một thành viên tên là
Bolla được tổ chức "Nước Ý trẻ" giao trọng trách mà không giao cho anh. Bên cạnh đó, Bolla cũng đang thích
Gemma, người con gái mà Arthur thầm thích. Cha Cardi tỏ ra đồng cảm, còn
khuyến khích Arthur theo đuổi sự nghiệp cách mạng cao cả và thiêng
liêng.
Chương 5
Cha Cardi đã đem những chuyện Arthur xưng tội đi tố cáo với chính quyền.
Vào dịp lễ Phục sinh, Arthur về thăm nhà thì bị các sĩ quan cảnh sát xông
vào bắt đi.
Chương 6
Arthur bị giam khoảng một tháng. Vài ngày bị thẩm vấn một lần về tổ chức
"Nước Ý trẻ" nhưng Arthur kiên quyết không khai gì. Cuối cùng, Arthur được
thả ra. Gemma đến đón Arthur ra tù. Khi biết chính Arthur làm tổ chức bị bại
lộ thì Gemma tỏ ra vô cùng ghê tởm, cô tát Arthur rồi bỏ đi trong tức giận
và tuyệt vọng.
Chương 7
Sau khi được thả, Arthur tìm về nhà, bị chị dâu (Julia) mắng chửi bằng những lời độc địa. Anh
James nói rằng cả nhà muốn trục
xuất Arthur ra khỏi nhà vì đã làm nhơ nhuốc thanh danh cao quý của gia đình.
Arthur tỏ thái độ rất dửng dưng, khiến Julia điên tiết và tiết lộ một sự
thật chấn động. Mẹ Arthur và Cha Montanelli đã có mối quan hệ bất chính, Arthur chính là con ruột của Cha Montanelli, đồng nghĩa với việc Arthur không hề có máu mủ gì với gia
đình Burton. Quá sốc trước thông tin này, Arthur đập vỡ tượng Thánh giá. Sau một hồi
suy nghĩ, Arthur muốn được tự do và bắt đầu cuộc sống mới. Vì vậy, Arthur để
lại thư tuyệt mệnh và giả vờ như đã nhảy sông tự vẫn. Sau đó, Arthur hối lộ
một thủy thủ và lên tàu sang Argentina.
Phần thứ hai - Mười ba năm sau
Chương 1
Tháng 7 năm 1846, tại Florence, các thành viên của
Đảng Mazzini có một cuộc họp để
bàn bạc các kế hoạch công tác chính trị. Những người trong cuộc họp tìm cách
đấu tranh chống bọn Jesuits. Jesuits là một giáo phái trong Công giáo xuất hiện năm 1534 ở Tây Ban
Nha. Người theo đạo Kitô gọi họ là phái Dòng Tên. Phái này nặng về hoạt
động chính trị và thiên về các thủ đoạn bí mật, xảo quyệt
(Thông tin này mình lấy từ phần chú thích ở trong tiểu thuyết, không phải ý
kiến cá nhân - bởi vì mình theo đạo Công Giáo, mình sẽ không nói về các tu
sĩ dòng Tên với các tính từ như trên). Quay lại sách. Cuộc họp của Đảng Mazzini đã thống nhất chọn đấu tranh bằng cách Trào phúng. Họ sẽ xuất bản những truyền đơn châm biếm, biến bọn Jesuits thành những kẻ lố bịch, làm cho nhân dân chê cười. Bằng cách này có
thể thắng phái Jesuits mà không phải đổ máu. Để làm được việc này, họ cần một nhà văn trào phúng. Họ nghĩ tới Ruồi
Trâu.
Ruồi Trâu là biệt danh của Felice Rivarez, một nhà báo có gốc gác bí ẩn,
không ai thực sự rõ quê quán ông ta ở đâu, nhiều người đoán là ở Nam Mỹ. Ông
đã phiêu bạt nhiều nơi. Ông từng bị bắt làm tù binh khi đang chiến đấu cho
nước Cộng Hòa Argentina, sau đó trốn thoát, cải trang đủ kiểu, bôn ba khắp
nơi. Rivarez gặp đoàn thám hiểm Duprez ở vùng nhiệt đới Nam Mỹ hoang
vu. Lúc ấy người phiên dịch của đoàn ngã bệnh, phải quay về. Vì Rivarez nói được tiếng bản xứ nên đoàn thám hiểm đề nghị ông thay vị trí ấy suốt 3 năm.
Tất cả đồng đội trong đoàn thám hiểm và những đồng chí đã cùng Rivarez trải qua cuộc khởi nghĩa đều có nhận xét tốt về ông. Cả những dân
miền núi thô lỗ nhất cũng đều hết lòng kính phục. Rivarez tính tình kỳ quặc nhưng có trí thông minh sắc sảo, óc khôi hài và lòng gan gạ phi thường.
Về ngoại hình, Rivarez được mô tả là người thấp, tóc và râu đen, da sẫm, mắt xanh, trán
rộng và vuông. Chân phải khập khiễng, cánh tay trái khoèo, bàn tay trái mất
hai ngón, có vết gươm chém ở ngang mặt, nói lắp.
Là một người đọc thì chắc chắn chúng ta đã biết Ruồi Trâu là Arthur rồi,
bởi vì nếu không phải thì Ruồi Trâu đã không xuất hiện ngay sau khi Arthur
biến mất :))) Nhưng Gemma thì đến cuối tiểu thuyết mới được Ruồi Trâu xác
nhận anh chính là Arthur.
Chương 2
Gemma đến dự một buổi tọa đàm chính trị. Chị vô tình gặp Ruồi Trâu và có
một cuộc đối thoại ngắn. Gemma nhận ra chị không ưa Ruồi Trâu vì nói chuyện
với anh khiến chị mệt óc và nhức đầu. Chị cảm thấy anh ta như quỷ hiện hình
về quấy rối, là một con người giảo hoạt, trơn như lươn, không đáng tin cậy,
ngoài ra còn kênh kiệu và ăn nói châm chọc.
Chương 3
Ruồi Trâu gửi cho Đảng Mazzini bản thảo một tiểu phẩm trào phúng. Tuy
nhiên, các thành viên thấy chưa ưng ý nên yêu cầu Gemma đến gặp Ruồi Trâu để
sửa lại. Dù không ưa Ruồi Trâu nhưng đây là công việc của Đảng nên Gemma vẫn
đi. Sau một hồi nói chuyện, Ruồi Trâu đồng ý chỉnh lại theo yêu cầu. Ruồi
Trâu nhận được tin Montanelli đã được thăng lên chức Hồng Y và sẽ đến
Tuscany vào tháng sau. Ruồi Trâu nói với Gemma về kế hoạch hãm hại
Montanelli.
Chương 4
Montanelli đã đến Florence. Gemma và
Martini đi dự lễ và nán lại để
chờ được xem mặt Montanelli. (Martini là một đồng chí trong Đảng Mazzini, anh thầm thích Gemma từ lâu). Trong lúc chờ, Gemma kể cho Martini về cái chết của Arthur và việc Gemma bị
day dứt, ám ảnh như thế nào. Gemma cho rằng tại mình tát Arthur nên anh tự
tử. Lúc đó Montanelli đã nói không phải tại Gemma, mà tại Cha đã lừa dối
Arthur. Tất nhiên là vào lúc đó thì Gemma không hiểu, nhưng giờ Gemma bắt
đầu đoán xem chuyện nói dối đó là gì. Chị thấy Arthur và Montanelli trông
giống nhau, gia đình Burton thì đối xử tệ với mẹ của Arthur. Gemma nghi ngờ
Arthur không phải người nhà Burton. Đang suy nghĩ dở dang thì Ruồi Trâu xuất
hiện, Gemma bị một ảo giác Ruồi Trâu là Arthur nên chị đi về nhà nghỉ
ngơi.
Chương 5
Trong khoảng thời gian Montanelli ở Florence, Ruồi Trâu liên tục đăng các bài báo và truyền đơn để châm biếm và
chế nhạo Montanelli. Có một người khác với bút danh "Đứa con của Giáo hội"
cũng liên tục tranh luận với Ruồi Trâu để bênh vực Montanelli. Đó là một
trận bút chiến nảy lửa trên mặt báo, thu hút nhiều sự chú ý của công chúng.
(Ở gần cuối tiểu thuyết, chúng ta sẽ được biết rằng thực ra cả hai ngòi
bút đều là của Ruồi Trâu. Còn tại sao ổng làm vậy thì mình cũng không rõ.
Có lẽ là để cho bõ ghét).
Một buổi chiều trong tuần lễ Giáng Sinh, tiểu ban văn học của Đảng Mazzini có một cuộc họp ở nhà riêng của Bác sĩ Ricardo về nạn đói đang đe dọa
xứ Tuscany. Khi Ruồi Trâu ra về, Bác sĩ Ricardo nêu ý kiến cho Ruồi Trâu phụ trách quản lý việc chuyên chở
bí mật cho Đảng để việc truyền đơn đỡ bị bắt bớ và tịch thu.
Chương 6
Lúc ra về, Ruồi Trâu rủ Gemma đi dạo. Sau đó, Ruồi Trâu rủ Gemma đi ăn
nhưng anh hầu như không đụng vào phần ăn của mình mà cứ ngồi lầm lì khiến
không khí rất nặng nề. Rồi bỗng dưng Ruồi Trâu rủ Gemma đi xem xiếc. Buổi
diễn rất nhạt nhẽo và nhàm chán. Đến tiết mục của một người gù, dù lố bịch
và gớm ghiếc nhưng lại khiến người xem vui thích. Gemma nhận thấy trên mặt Ruồi Trâu là một vẻ thống khổ và tuyệt vọng.
Lúc ra về, Ruồi Trâu đã tỏ ra rất đồng cảm với thân phận của người gù phải
diễn hề trong gánh xiếc đó. Dù không hiểu nỗi phiền muộn của Ruồi Trâu suốt
cả buổi chiều hôm nay có liên quan gì đến gánh xiếc rong, nhưng lòng Gemma
vẫn dạt dào xót thương.
(Chúng ta sẽ được hiểu rõ hơn về sự kiện này ở chương 8).
Bỗng họ gặp một đứa trẻ bị thương nằm trên đường. Ruồi Trâu đưa nó về nhà
Gemma chăm sóc vết thương và cho ăn. Hôm sau, Ruồi Trâu định đi tìm xem đứa
trẻ còn người thân nào để sống cùng không. Nếu không, sẽ cho vào trại trẻ mồ
côi. Sau sự việc này, Ruồi Trâu và Gemma đã có thiện cảm với nhau hơn.
Chương 7
Ruồi Trâu bị ốm nặng. Bác sĩ Ricardo nói do vết thương ngày xưa không được xử lý đàng hoàng dẫn
đến bị viêm tấy kinh niên. Cũng theo lời Bác sĩ Ricardo, Ruồi Trâu bị rối loạn thần kinh nặng, tình trạng suy sụp rất đáng sợ. Các
thành viên trong Đảng thay phiên nhau đến trông coi Ruồi Trâu. Ban đầu Ruồi
Trâu kịch liệt phản đối vì không muốn ai trông thấy mình trong tình cảnh
này, nhưng anh cũng bất lực không phản kháng được gì, đành để mọi người đến
trông nom.
Chương 8
Tuần tiếp theo, Gemma đến trông Ruồi Trâu. Trong lúc chỉ có 2 người, Ruồi
Trâu đã kể cho Gemma về cuộc sống từ sau khi anh lên tàu sang Argentina. Lúc
ấy không một xu, không biết tiếng Tây Ban Nha, Ruồi Trâu chỉ làm mấy công
việc lặt vặt. Một ngày nọ, Ruồi Trâu bị yêu cầu phải đi tống cổ một gã thủy
thủ say rượu ra khỏi quán để hắn khỏi quậy phá. Ruồi Trâu chưa đầy hai mươi
mốt tuổi, gầy yếu nên tất nhiên bị tên say rượu đánh cho nhừ tử, gãy xương.
Khi bình phục, Ruồi Trâu tiếp tục làm việc lặt vặt nhưng rất khó khăn bởi vì
chân khập khiễng, không vác được đồ nặng và còn hay lên cơn vì viêm
tấy.
Đến một lúc, Ruồi Trâu chẳng kiếm được việc gì, đi lang thang mãi cho đến
khi gặp một gánh xiếc. Trong 2 năm tiếp theo, Ruồi Trâu diễn vai hề để mua
vui cho người khác.
Chương 9
Gemma bắt đầu xâu chuỗi các sự kiện trong câu chuyện Ruồi Trâu kể với các
sự kiện xảy ra với Arthur. Gemma nghĩ rằng biết đâu Arthur còn sống sót như
Ruồi Trâu, vì xưa không tìm được xác Arthur.
Đang suy nghĩ, Ruồi Trâu đến tìm Gemma để nhờ Gemma giúp đưa vũ khí vào
biên giới. Họ đang chuẩn bị một cuộc khởi nghĩa chống lại người Áo.
Chương 10
Ruồi Trâu và Gemma sẽ đi đến vùng núi Apennines để lo việc vận chuyển vũ
khí. Zita (cô tình nhân của Ruồi
Trâu) nói không muốn Ruồi Trâu đi vì cảm thấy nguy hiểm. Zita nói yêu Ruồi
Trâu và thuyết phục anh cùng đi đến nơi khác để sống một cuộc sống bình yên.
Nhưng Ruồi Trâu thì bảo không hề yêu cô, anh chỉ xem cô như tình nhân vì anh
sợ ở một mình trong đêm. Giả sử có yêu thì cũng không thể cùng cô bỏ đi vì
anh còn có công việc ở Ý, còn các đồng chí. Zita tức giận nói còn một người
khác mà Ruồi Trâu vô cùng yêu, đó là Montanelli. Ruồi Trâu giật mình nhưng
cuối cùng thừa nhận điều đó là đúng.
Chương 11
Ruồi Trâu đến Brisighella để làm công tác bí mật. Vô tình gặp Montanelli ở
đó. Ruồi Trâu nhận thấy Montanelli luôn đau khổ, dằn vặt về cái chết của
Arthur. Có vài khoảnh khắc anh đã muốn tha thứ cho ông, nhưng kí ức về những
năm tháng kinh hoàng ở Nam Mỹ khiến Ruồi Trâu quyết định không tha thứ. Khi
Ruồi Trâu công tác trở về, Zita đã bỏ đi và còn nhờ một người phụ nữ đến gặp
Ruồi Trâu để sỉ vả anh. Ruồi Trâu cảm thấy như bị một cái tát nữa vào mặt.
Đúng lúc đó, Gemma đến. Ruồi Trâu tỏ ra yếu mềm và tâm sự nhiều điều với
Gemma.
Phần thứ ba
Chương 1
Vũ khí đã được tuồn vào. Bây giờ còn một nhiệm vụ khó khăn hơn là chuyên
chở vũ khí từ các kho bí mật đến trung tâm địa phương rồi tỏa đi các làng
mạc riêng rẽ. Ruồi Trâu đã giao phó cho
Domenichino, nhưng anh này bảo không thể một mình làm nhanh như yêu cầu được. Trong
lúc Ruồi Trâu và Gemma tranh cãi về việc có để Ruồi Trâu đi giúp Domenichino hay không, thì họ nhận được thư báo Domenichino đã bị bắt. Lúc này Ruồi Trâu và Gemma đành phải cùng đi thực
hiện nhiệm vụ này. Vì là một nhiệm vụ nguy hiểm nên họ đã từ biệt nhau như
thể sẽ không còn gặp lại, đồng thời bày tỏ tình cảm. Ruồi Trâu hứa nếu còn
gặp lại thì sẽ kể Gemma toàn bộ sự thật.
Chương 2
Trong khi làm nhiệm vụ ở Brisighella, 7 chiến sĩ nhóm Ruồi Trâu đã bị mật thám phát hiện. 15 tên
lính vũ trang vây bắt nhóm Ruồi Trâu. Ruồi Trâu đã lập một kế hoạch khá hoàn
hảo để chiến đấu với đám lính rồi chạy thoát. Nhưng phút cuối, bỗng
Montanelli xuất hiện giữa đám đông để can ngăn khiến Ruồi Trâu lưỡng lự, đám
lính nhân cơ hội anh xao nhãng đã bắt được anh. Gemma và Martini cùng một số
đồng chí khác lên kế hoạch giải cứu Ruồi Trâu.
Chương 3
Giám binh (Thống đốc) của Brisighella vì có mối thù riêng với Ruồi Trâu nên muốn lập một tòa án binh
tại chỗ để xử tử Ruồi Trâu, thay vì phải áp giải đến Tòa án sơ thẩm để xét
xử. Montanelli không phê duyệt yêu cầu này. Quan điểm của ông là "dùng tòa
án binh bí mật để xét xử và kết án thường dân là bất công và bất hợp pháp".
Viên Giám binh ra sức thuyết phục Montanelli vì độ nguy hiểm của Ruồi Trâu.
Montanelli không tin nên yêu cầu được nói chuyện riêng với Ruồi Trâu. Khi
nói chuyện, Montanelli đã hiểu tại sao mọi cuộc thẩm vấn Ruồi Trâu đều đi
vào ngõ cụt, người thẩm vấn không sao chịu nổi trước miệng lưỡi sắc bén của
Ruồi Trâu.
Chương 4
Gemma đã vạch ra một kế hoạch tốt để Ruồi Trâu vượt ngục. Tuy nhiên, do sức
lực cạn kiệt, mới tẩu thoát được nửa đường thì Ruồi Trâu ngất lịm đi nên bị
lính canh tìm thấy và giam lại.
Chương 5
Ruồi Trâu ốm rất nặng, đau đớn dữ dội nhưng vẫn chịu đựng một cách ngoan
cường. Giám binh sợ Ruồi Trâu lại vượt ngục nên không những cùm chân tay
Ruồi Trâu mà còn dùng dây da cột chặt anh, chỉ cần động đậy là dây cứa vào
các thớ thịt. Ruồi Trâu rên siết đến mức tên lính canh còn phải rùng mình,
động lòng thương mà vào hỏi xem có thể giúp được gì không, mặc dù làm vậy là
phạm kỷ luật rất nặng.
Vài ngày sau, Ruồi Trâu bình phục, nhưng vẫn còn yếu. Giám binh tới gặp
Montanelli, thuyết phục ông chấp thuận việc lập tòa án binh để trừ khử Ruồi
Trâu thật gấp. Thứ 5 sắp tới sẽ có một lễ lớn, Giám binh tin chắc rằng đồng
bọn của Ruồi Trâu đã lên kế hoạch giải cứu anh vào ngày này. Vì đây là lễ
lớn, sẽ có rất nhiều người tụ tập lại trong thành phố để dự lễ. Nếu không
trừ khử Ruồi Trâu trước lễ này thì khả năng cao toàn thành phố sẽ rối loạn,
bị đốt thành bình địa. Montanelli suy nghĩ rất lâu và yêu cầu Giám binh hôn
Thánh giá để thể hiện điều hắn đang nói là sự thật. Sau khi Giám binh hôn
Thánh giá, Montanelli bảo sáng mai sẽ trả lời dứt khoát. Bây giờ Montanelli
yêu cầu được gặp Ruồi Trâu.
Chương 6
Montanelli vào ngục gặp Ruồi Trâu. Trong quá trình nói chuyện, Montanelli
ngạc nhiên vì Ruồi Trâu đã biết kế hoạch của viên Giám binh là lập tòa án
binh tại chỗ để xử Ruồi Trâu ngay. Montanelli tâm sự với Ruồi Trâu rằng ông
đang rất khó xử. Nếu Montanelli không đồng ý yêu cầu của Giám binh thì sẽ
đẩy thành phố vào nguy cơ bạo loạn, mà chỉ để cứu lấy một người đã phỉ báng
Tôn giáo, vu cáo, bêu rếu và sỉ nhục Montanelli. Ruồi Trâu khinh bỉ vì
Montanelli không dám tự quyết định mà còn trút gánh nặng của ông sang một
người đang hết sức nặng gánh như Ruồi Trâu.
Lúc Montanelli định ra về thì Ruồi Trâu đã cho ông biết anh chính là
Arthur. Hai người nói chuyện với nhau một lúc thì Ruồi Trâu ra tối hậu thư
buộc Montanelli phải chọn Arthur hoặc chọn Chúa Giêsu.
"Cha phải lựa chọn giữa con và ông ta. Nếu cha yêu con, cha hãy tháo cái
giá chữ thập kia ra khỏi cổ và ra đi cùng con. Các bạn con đang bố trí cứu
con một lần nữa, nếu cha giúp đỡ, họ có thể thực hiện được rất dễ dàng.
Khi cha con ta đã vượt biên an toàn, cha hãy công khai thừa nhận con. Còn
nếu cha không đủ lòng yêu con để làm như thế thì cha cứ việc đi nói với
viên Giám binh rằng cha đã chấp thuận (lập tòa án binh để xử tử con).
[...] Cha phải từ bỏ chức vị linh mục của cha hoặc phải từ bỏ con đi."
Montanelli tất nhiên không chọn được, nhưng ông nói sẽ giúp Arthur vượt
ngục. Khi anh an toàn thì Montanelli sẽ tự tử.
Tất nhiên Ruồi Trâu cũng không chịu, anh nằng nặc yêu cầu Montanelli phải
chọn bỏ Chúa hoặc chấp thuận yêu cầu lập toàn án binh để giết luôn Arthur.
Sau một hồi lâu khóc lóc trong bất lực, Montanelli ra về. Ruồi Trâu tuyệt
vọng, thổn thức thâu đêm.
Chương 7
Tòa án binh mở vào sáng thứ 3, tuyên xử tử Ruồi Trâu vào hôm sau. Sáng thứ
4, Ruồi Trâu bị xử bắn. Anh yêu cầu không bịt mắt, cũng không hề sợ hãi
trong suốt quá trình xử bắn. Khi ra pháp trường, Ruồi Trâu còn cười rạng rỡ
hỏi thăm những người thi hành án, bỡn cợt khi Linh mục muốn giải tội cho
anh.
Lượt bắn đầu tiên, tất cả đạn đều không trúng mục tiêu. Bọn lính bị Ruồi
Trâu chê xoàng, anh còn tự hướng dẫn và điều phối bọn lính tư thế đứng và
nâng súng sao cho chuẩn. Lần này Ruồi Trâu ngã xuống. Sau đó lại nhỏm dậy
đối mặt với đám lính và lại cười. Tuy vậy, anh lảo đảo rồi ngã vật sang một
bên, viên y sĩ đoán là anh đã chết rồi. Montanelli đến, lúc ấy Ruồi Trâu còn
rên rỉ. Đám lính lại phải tìm cách kết liễu hẳn. Cuối cùng, án tử cũng thi
hành xong. Montanelli ra về, đờ đẫn như một con ma. Mấy tiếng sau, các đồng
đội của Ruồi Trâu đều nhận được tin.
Chương 8
Thứ 5, Montanelli cử hành lễ như một cái máy vô hồn. Ông liên tục có những
ảo giác, tự trò chuyện trong tưởng tượng với Arthur. Khi các nghi lễ kết
thúc, Montanelli đột ngột có một bài giảng thuyết với các giáo dân (trong kế
hoạch vốn không có việc giảng thuyết), nhưng nội dung bài giảng ấy rất kì
quặc.
Montanelli tự nhận mình là Chúa, vì ông cũng đã hiến dâng đứa con trai duy
nhất của mình. Ông nói con trai mình đã chết thay cho mọi người. Rồi ông kêu
thương dài thảm thiết. Các giáo sĩ tiến lại để ngăn thì ông giật phắt tay ra
và trợn mắt, hung hãn. Ông nói "Các ngươi đã giết con ta". Ông sỉ vả, nguyền
rủa mọi người. Ném cái bình đựng Mình Thánh Chúa xuống sàn. Tất cả quần
chúng trở nên điên cuồng, xô đẩy nhau ra cửa.
Kết
Một viên lính gác ngục của Ruồi Trâu tìm đến Gemma để đưa bức thư cuối cùng
Ruồi Trâu viết cho cô. Trong thư Ruồi Trâu đã cho biết mình là Arthur và bày
tỏ tình cảm với Gemma.
Kết tiểu thuyết là thông tin Montanelli đã chết vì vỡ tim.
一一一☕一一一
Hành trình biến đổi của nhân vật Ruồi Trâu
Hành trình biến đổi của nhân vật Ruồi Trâu trong tiểu thuyết "Ruồi Trâu"
là một quá trình phát triển tâm lý – tư tưởng mang tính bi kịch, trong đó
sự trưởng thành không diễn ra theo hướng tích lũy kinh nghiệm sống thông
thường, mà là kết quả của những cú đổ vỡ niềm tin mang tính hủy diệt, dẫn
đến sự “tái sinh” thành một con người hoàn toàn khác.
Ban đầu, Arthur Burton được khắc họa là một thanh niên trong sáng, tin
tưởng tuyệt đối vào Thiên Chúa, Giáo Hội và đặc biệt là Cha Montanelli,
người mà anh tôn kính như chuẩn mực đạo đức tuyệt đối. Thế giới quan của
Arthur lúc này mang tính nhị nguyên rõ rệt: thiện – ác, đúng – sai, chân
lý – tội lỗi được phân định rạch ròi, chưa va chạm với thực tại lịch sử và
bản chất quyền lực.
Tuy nhiên, Arthur bị đánh gục bởi 3 cú sốc liên tiếp: Bị phản bội
trong cách mạng khiến anh bị bắt giam. Giáo hội không đứng về công lý dẫn
đến niềm tin tôn giáo của Arthur lung lay. Đỉnh điểm là khi anh biết được
sự thật rằng Linh mục Montanelli chính là cha ruột của mình. Những biến cố
này đã phá hủy tận gốc nền tảng niềm tin của Arthur.
Điều sụp đổ ở đây không chỉ là một hệ thống giá trị, mà là toàn bộ cấu
trúc tinh thần của nhân vật; Arthur không còn tin vào Thiên Chúa, vào Giáo
hội, vào con người, cũng như vào khả năng tồn tại của chân lý tuyệt đối.
Sự tan vỡ này đánh dấu “cái chết biểu tượng” của Arthur Burton và mở đường
cho sự hình thành của Ruồi Trâu – một bản ngã mới được tôi luyện trong đau
đớn, hoài nghi và ý chí.
Khi tái xuất sau nhiều năm lưu lạc, Ruồi Trâu không còn là chàng thanh
niên ngây thơ nữa mà trở thành một người mang trí tuệ sắc lạnh, sử dụng
châm biếm và mỉa mai như vũ khí chiến đấu, nhìn thấu sự giả dối của tôn
giáo và quyền lực, không còn tin vào lời nói mà chỉ tin vào hành động.
Đỉnh điểm là khi đối diện cái chết, Ruồi Trâu không run sợ, không cầu xin,
không hối hận, không phản bội lý tưởng, qua đó hoàn tất sự chuyển hóa từ
một cá nhân bị tổn thương thành một hình tượng tinh thần bất khuất.
Hành trình biến đổi của nhân vật Ruồi Trâu không đơn thuần là quá trình từ
ngây thơ đến trưởng thành, mà là một hành trình phức tạp, từ việc bị phản
bội niềm tin, hoàn toàn sụp đổ, sau đó tái sinh rồi bị hủy diệt về mặt
thân xác, nhưng cuối cùng trở thành biểu tượng bất tử của ý chí và tự do.
一一一☕一一一
"Ruồi Trâu" không chỉ gắn với bối cảnh lịch sử cụ thể của phong trào giải phóng
dân tộc Ý thế kỷ XIX, mà còn đặt ra những vấn đề mang tính vượt thời đại như
xung đột giữa lý tưởng và hiện thực, giữa đức tin tôn giáo và ý thức cách
mạng, giữa đời sống cá nhân và trách nhiệm lịch sử. Nhờ vậy, "Ruồi Trâu"
không bị giới hạn trong một không gian – thời gian cụ thể, mà có khả năng
được tiếp nhận trong nhiều hoàn cảnh văn hóa khác nhau, đặc biệt ở những xã
hội từng trải qua đấu tranh chính trị và khát vọng giải phóng. Bên cạnh đó,
hình tượng nhân vật trung tâm được xây dựng với chiều sâu tâm lý và tính
biểu tượng cao: Ruồi Trâu không đại diện cho chiến thắng vẻ vang, mà cho sức
chịu đựng tinh thần và ý chí không khuất phục, khiến nhân vật trở thành điểm
tựa cảm xúc – tư tưởng cho nhiều thế hệ độc giả. Tác phẩm cũng duy trì sức
sống nhờ sự kết hợp giữa cảm hứng bi kịch và giọng điệu châm biếm sắc lạnh,
tạo nên một cấu trúc cảm xúc đặc biệt: người đọc vừa bị cuốn vào nỗi đau,
vừa bị kích thích bởi trí tuệ phản kháng của nhân vật.
Tóm lại, "Ruồi Trâu" không chỉ là câu chuyện về một con người hay một giai
đoạn lịch sử, mà là bản khảo sát sâu sắc về niềm tin, sự mất mát và khả năng
đứng vững của con người trước nghịch cảnh. Tác phẩm để lại dư âm không phải
bằng những chiến thắng vang dội, mà bằng sức nặng tinh thần của một hình
tượng đã chọn sống và chết cho điều mình tin là đúng. Chính vì vậy, giá trị
của "Ruồi Trâu" nằm ở chỗ nó vẫn còn khả năng đối thoại với người đọc hôm
nay, đặt ra những câu hỏi không dễ trả lời về lý tưởng, tự do và phẩm giá.
Mình tin tiểu thuyết "Ruồi Trâu" xứng đáng ít nhất một lần nhận được sự quan
tâm của bạn.
一一一☕一一一
👉 Sách liên quan:
1️⃣ Thép Đã Tôi Thế Đấy - Nikolai A.Ostrovsky
🎥 Xem video review "Thép Đã Tôi Thế Đấy": https://youtu.be/hX_W09VPZzs
🎥 Xem video review "Nhật ký Đặng Thùy Trâm": https://youtu.be/OSXMyVG2_6Y
一一一☕一一一
⭒ Đọc thêm:
- Một bài tóm tắt "Ruồi Trâu" rất súc tích: https://maybaygiayyy.wordpress.com/2020/09/09/review-ruoi-trau-ethel-lilian-voynich/
- Một bài châm chích "Ruồi Trâu" cũng khá thú vị (mình không hoàn toàn đồng tình với bài viết nhưng nó vẫn mang lại một góc nhìn mới): https://spiderum.com/bai-dang/RUOI-TRAU-Ethel-Voynich-SCJiG1rUgECv
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét