[Review & Tóm tắt sách] Tôi tự học - Nguyễn Duy Cần

"Tôi tự học" đã khơi dậy trong mình niềm đam mê học hành. Mỗi lần đọc cuốn này là mình lại muốn tìm hiểu mọi thứ trên đời, từ lịch sử, triết học đến địa lý.

Cuốn sách "Tôi tự học" có 7 chương, qua mỗi chương, người đọc lại nhận được ít nhất một bài học quý giá.

Chương 1 giúp chúng ta hiểu thế nào là một người có học: không phải là người biết nhiều mà là người biết chắc, biết sâu và luôn học để làm mới chính mình, mở rộng tâm hồn và nuôi dưỡng lý tưởng sống.

Chương 2 chỉ ra những yếu tố nền tảng của việc tự học, bao gồm: thời gian, sự cố gắng, sự cân bằng giữa học rộng và học sâu... 

Chương 3 bàn về những điều kiện thuận lợi cho việc học. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tập trung, đời sống giản dị, khả năng nhìn tổng thể, suy nghĩ theo nhân quả và giữ một tâm thế khiêm tốn, cởi mở để luôn sẵn sàng tiếp thu cái mới. 

Chương 4 và chương 5 là hai chương mình thích nhất, bởi vì hai chương này tác giả hướng dẫn người học sử dụng sách như một phương tiện chính yếu để xây dựng nền tảng tri thức. Tác giả hướng dẫn chi tiết cách chọn sách hay, nên đọc những gì và đọc sách sao cho hấp thụ được nhiều lợi ích nhất.

Chương 6 tác giả khuyên chúng ta tập trung vào việc học những kỹ năng trí tuệ quan trọng như viết và dịch. Đây không chỉ là kỹ năng ngôn ngữ mà còn là phương pháp rèn luyện tư duy, khả năng diễn đạt suy nghĩ một cách chính xác và phong phú. 

Cuối cùng, Chương 7 khái quát ba trụ cột để xây dựng một nền tảng văn hóa vững vàng: óc khoa học để biết lý luận và kiểm chứng, óc triết học để suy tư về ý nghĩa cuộc đời, và khả năng xúc cảm để sống sâu sắc, nhân ái và có chiều sâu tinh thần, từ đó giúp việc tự học không chỉ dẫn đến hiểu biết mà còn dẫn đến một đời sống có ý nghĩa hơn.

ーーー☕ーーー

Bên cạnh nhiều lợi ích hấp dẫn, cá nhân mình thấy sách có hai điểm trừ:

1. Do sách được viết từ những năm 1950 nên ngôn từ và cấu trúc câu khá khác so với ngôn ngữ hiện nay. Một số câu và từ khiến mình thấy khó hiểu, tốn thời gian tra cứu để hiểu được dụng ý của tác giả.

2. Tác giả có gợi ý rất nhiều tên cuốn sách hay để độc giả có thể tham khảo, tuy nhiên hầu hết là sách bằng tiếng Pháp, nên mình thấy thực ra giá trị tham khảo cũng không nhiều lắm.  

Dưới đây là phần tóm tắt một số nội dung mình tâm đắc nhất.

ーーー☕ーーー

Chương 1: Định nghĩa

"Người học thức" không cần biết nhiều, mà một khi đã biết gì thì biết thật chắc.

Học để gia tăng sự hiểu biết, làm cho mình càng ngày càng mới, mở rộng tâm hồn.

Muốn thành người tài hoa, trước tiên phải có lý tưởng, có đủ tin tưởng và kiên nhẫn để thực hiện lý tưởng ấy, thứ hai là làm việc có trật tự, có phương pháp, nhẫn nại.

Chương 2: Những yếu tố chính

1. Thời gian 

Kiến thức là vô hạn mà thời gian của ta thì có hạn. Tác giả khuyên chúng ta nên hướng đến việc trở thành một nhà chuyên môn, tức là chọn một lĩnh vực mình thích nhất rồi dành tất cả thời gian và tâm trí để nghiên cứu nó một cách triệt để.

2. Học rộng & Học sâu

Học rộng là kiểu "Trên thông thiên văn, dưới tường địa lý, hiểu đời hiểu người". Chúng ta cần học rộng để có được một cái nhìn bao quát, trí óc và tâm hồn rộng rãi, không bị thiên kiến trong khi nhận xét và phê bình, nhờ đó mà đời sống tinh thần dồi dào. Tuy vậy, việc học tổng quát thì cái gì cũng biết nhưng lại không biết sâu một chuyên môn gì để đem lại sự tiến bộ chung cho nhân loại. Do đó ta vẫn cần phải học chuyên sâu.

Khi giỏi chuyên môn thì ta sẽ làm việc ngày càng mau lẹ hơn. Tuy thế, cái hại của việc chuyên sâu là khiến con người ta có bộ óc hẹp hòi, đôi khi có nhiều người hành xử thái quá. Chẳng hạn như bác sĩ bị ám ảnh bởi vi trùng, dưới con mắt của bác sĩ thì cái gì cũng được cắt nghĩa bằng vi trùng, kể cả tình yêu.

3. Cố gắng

Muốn có sự tiến bộ về văn hóa thì đầu tiên phải cố gắng. Một cố gắng dù nhỏ cũng là điều kiện cần thiết để trí não tiến bộ.

4. Hứng thú

Tìm được hứng thú cho việc học là điều kiện đầu tiên và cần thiết để duy trì được sự cố gắng.

5. Biết tổ chức sự hiểu biết của mình

Người học thức không chỉ thu thập thông tin và kiến thức mà còn phải biết tổ chức những tài liệu đó thành một sự hiểu biết có cơ sở vững vàng. Bên cạnh đó, không nên giam mình trong một học thuyết hay chủ nghĩa nào mà phải giữ một đầu óc rộng rãi, một tâm hồn khoáng đạt. Không bao giờ có những định kiến không thay đổi.

6. Óc phê bình

Người học thức phải có óc phê bình sáng suốt và linh động.

7. Học trước tiên là để biết mình

Học để hiểu về đời sống tình cảm và tinh thần của bản thân, biết suy nghĩ, đau khổ, biết phê bình và lý luận,...

8. Học để thành công trong con đường xử thế

Văn hóa cao giúp nâng cao tâm hồn, giảm bớt dục vọng ích kỷ, không lợi dụng và bóc lọt, biết tôn trọng nhân phẩm của người khác, công bằng và nhân đạo.

9. Óc tinh nhuệ

Ngoài rèn luyện lý trí, chúng ta còn phải phát triển óc tinh nhuệ (theo cách mình hiểu là EQ), thấu hiểu được những điều tế nhị, chỉ có thể cảm được chứ không suy tính được. Ta phải để ý quan sát và tìm hiểu ý nghĩa từng cử động của đối phương khi giao thiệp với họ, cách họ cười, cách dùng từ, kể cả sự im lặng hay cái liếc mắt của họ đều có thể biểu lộ được điều sâu kín của cõi lòng.

10. Biết tuyển chọn

Việc đầu tiên khi bắt đầu học là tuyển chọn sách.

Mỗi người học nên có những danh sách tuyển chọn bao gồm:

- Những sách mình thích nhất.

- Những chương sách hay nhất.

- Một quyển sổ riêng để chép lại các câu văn hay, câu thơ đẹp, những đoạn đặc sắc hàm chứa tư tưởng cấp tiến.

- Một quyển sổ riêng để tóm tắt, phê bình các cuốn sách mà mình đã đọc.

Có hai cách tuyển chọn sách:

Cách 1: Chắt lọc tất cả sách được cho là tinh hoa nhất, bất kể lĩnh vực nào.

Cách 2: Chọn một chủ đề rồi chọn các sách hay nhất liên quan đến chủ đề ấy.

Một mẹo nữa: Đừng đọc sách mới xuất bản. Phải để cho thời gian đào thải. Chỉ nên đọc những sách đã được tái bản hoặc xuất bản được ít nhất 3 năm.

ーーー☕ーーー

Chương 3: Những điều kiện thuận tiện cho việc học

1. Thời gian

Để học thì phải đầu tư đủ thời gian, không được nóng vội.

2. Sự tập trung

Tác giả cho rằng đời sống hiện đại quá phiền phức, con người mải mê với những chuyện xã giao tầm thường thành ra dễ mất tập trung (câu gốc là "tản mát tinh thần").

Để có thời gian học hành, bạn phải cương quyết tối ưu hóa thời gian biểu một ngày của mình. Tốt nhất thì bạn nên có nếp sống của một người "ẩn dật".

3. Đời sống đơn giản

Nói chung là giản dị, chân thật; biết phân biệt cái gì là chính, cái gì là phụ, không bị ràng buộc bởi tiền của, danh vọng, sự nghiệp.

4. Óc tổng quan

Nghĩa là biết đem những chi tiết phụ ghép vào cái chính, biết nhận thấy sợi dây liên hệ mật thiết giữa các sự vật rời rạc nhau.

5. Óc nhân quả

Trước một hiện tượng nào, hãy hỏi "Tại sao?". Nếu có ai quả quyết một điều gì, phải lập tức đòi "bằng cứ". Nếu thấy ai đó khen hoặc chê tác phẩm nào, phải tự hỏi "Tại sao khen? Tại sao chê?".

6. Óc tế nhị

Trong khi học hỏi, phải biết so sánh sự giống nhau và khác nhau của mỗi sự vật để thấy được nhiều khía cạnh. 

7. Óc thán thưởng (biết cảm thụ)

Chúng ta thường bỏ qua những gì quen thuộc, không nhận thấy được cái hay, cái đẹp của nó. Phải nhìn đời với cặp mắt trẻ thơ, cái gì cũng thấy mới lạ và làm cho ta ngạc nhiên. Khi học thì phải giữ tâm thế cởi mở, khiêm tốn, coi như mình chưa biết gì để luôn sẵn sàng tiếp thu được những điều mới. Cần đặt nghi vấn với những vấn đề mà mọi người đều xem thường hay tin tưởng là mình đã hiểu rồi. Tự mãn là tự hủy hoại con đường tiến thủ tinh thần.

ーーー☕ーーー

Chương 4: Những phương tiện chính

Đọc sách

1. Đọc sách để làm gì?

Đọc sách là phương tiện cần thiết và hiệu quả nhất để đào tạo cho mình một cơ sở học vấn vững vàng.

Đọc sách để rèn luyện trí não, để đào tạo cho mình một cơ sở văn hóa tinh thần. Đọc sách để tìm an ủi trong đau khổ, tìm một sức mạnh tinh thần, giúp tâm hồn thêm nhẫn nại, can đảm mà vượt qua những thống khổ của cuộc đời. Đọc sách để tìm hứng thú cho tinh thần, hoạt khởi được tâm cảm, đổi mới được khuynh hướng chân - thiện - mỹ.

Đọc sách để hiểu mình.

Đọc sách là một thú thâm trầm khi chúng ta tìm thấy trong một tác phẩm, giãi bày một cách chu đáo và đầy đủ những tư tưởng mà chính mình đã nghĩ qua, đã hoài bão lâu ngày và băn khoăn tha thiết. Chúng ta nhận thấy những ý nghĩ kín đáo nhất của mình được một người khác công nhận, lại nói ra một cách vỡ vạc.

Một câu văn hay có thể làm vang động tâm hồn trí não ta, khơi gợi những gì sâu kín trong đáy lòng ta.

Phần lớn những bậc vĩ nhân nhờ đọc một quyển sách nào đó mà nghĩ ra được nhiều ý tưởng hay lạ. Một câu trong sách hoặc một quyển sách có khi làm thay đổi cả một đời tư tưởng của ta.

Sách giúp ta khỏi phải tốn công tìm kiếm một điều mà người khác đã tìm ra được trước ta.

Trong thời đại này, nếu muốn học bằng sách, ta chỉ nên đọc những sách hay và phải biết cách đọc.

2. Cách tìm được sách hay:

- Đầu tiên, loại trừ các sách không nên đọc, bao gồm:

+ Sách dài lê thê, to lớn nặng nề.

+ Sách trình bày khô khan, buồn chán đọc mất thì giờ, mất hứng thú.

+ Sách khó hiểu. Tác giả không biết mình nói cái gì. Có thể tác giả là bậc thông thái nhưng quên rằng mình đang viết cho những người có đầu óc tầm thường thôi. Hoặc tác giả viết cầu kỳ vì muốn tăng giá trị của bản thân. Nói chung là không nghĩ cho người đọc.

Cần phân biệt rõ sách khó đọc do tác giả viết lòng vòng, cấu tạo hỗn độn, vô nghĩa với các sách khó đọc do văn từ điêu luyện, cần phải chú ý rất nhiều mới khám phá được những ẩn ý hoặc những tế nhị của tư tưởng.

+ Sách ngắn, vui vẻ và dễ dàng (vì nó đơn sơ quá, khiến ta thiếu căn bản).

 

- Cách tốt nhất để chọn được sách hay là nhờ một người có học thức giới thiệu cho. Tác giả so sánh việc này với việc khi chúng ta muốn mua một món đồ nào đó thì tốt nhất cứ chọn những thương hiệu uy tín. Vẫn có khả năng bị mua nhầm hàng không tốt, nhưng ít ra ta đã thu hẹp được rất nhiều rủi ro. Nếu bản thân chúng ta không quen ai học thức uyên thâm để giới thiệu sách hay cho, thì ta có thể tìm đọc sách của những tác giả có tên tuổi. Đó là những cuốn sách đã chịu được thử thách của thời gian, đã chứng minh được giá trị tương đối.

3. Cách đọc sách:

- Tránh kiểu đọc cho vui, không mục đích, đọc mà không để tâm, không hiểu, không nhớ gì, nếu có nhớ cũng chỉ nhớ những thứ vụn vặt, không đầu đuôi.

- Tạo không khí trang nghiêm và trầm lặng để đọc sách. Mỗi ngày dành ra một khoảng thời gian để đọc sách, không bị quấy rầy.

- Chỉ đọc những tác phẩm hay, có tác dụng đào luyện tinh thần trí não.

Một đặc điểm để nhận ra sách hay là: càng đọc đi đọc lại, càng thấy nó rộng rãi sâu xa. Một quyển sách mà tháng này đọc thấy hay, tháng sau đọc lại thấy bớt hay hoặc hết hay là một quyển sách tầm thường. Có nhiều quyển chỉ đọc một lần là hết muốn giữ nó bên mình. Trái lại, quyển sách hay dù cho một năm sau hay mười năm sau nữa mà đọc lại vẫn thấy thâm trầm man mác. Trình độ mình càng cao thì mình lại thấy nó càng thâm sâu hơn nữa.

Những quyển sách khơi gợi được ta nhiều ý nghĩ đột ngột, lạ lùng và mới mẻ, hoặc đưa đến cho ta những vấn đề mà xưa nay ta chưa từng để ý đến, là những sách làm giàu cho ta về kinh nghiệm, về tư tưởng và tài liệu.

Sách đưa ta lên cao bằng những tư tưởng thanh thoát hay những tấm gương của anh hùng, vĩ nhân.

Sách giúp ta biết hoài nghi suy nghĩ thêm, biết đặt vấn đề, làm cho lòng ta nhẹ nhàng và phấn khởi, khôn ngoan và trong sạch hơn.

Bên cạnh đó, ta cũng nên đọc những sách có tư tưởng đối lập. Người có tư tưởng đối lập với ta thường lại là người giúp cho ta suy nghĩ nhiều hơn, họ giúp ta thấy rõ những nhược điểm của ta và bắt buộc ta phải tìm thêm những bằng cứ cho lập trường tư tưởng của mình. Chính họ là kẻ giúp ta biết giữ vững lập trường, biết hoài nghi và thận trọng. 

- Đọc sách phải đọc tận nguồn, tức là đọc sách bằng ngôn ngữ gốc và của tác giả gốc.

Nếu không đọc được sách nguyên văn thì mới tạm đọc sách dịch. Người dịch cũng chỉ dịch theo sự hiểu biết tạm thời của họ. Câu nguyên văn như mặt biển rộng thênh thang, còn câu văn dịch chỉ là mặt nước ao tù.

Nếu bạn muốn tìm hiểu về tư tưởng của tác giả A thì nên tìm đọc tác phẩm do chính tác giả A viết, chứ đừng đọc tác phẩm do tác giả B viết về tác giả A. Ví dụ, nếu muốn hiểu về Lão Tử thì nên đọc sách của Lão Tử viết, đừng vội đọc sách nghiên cứu về Lão Tử. Cách này sẽ giúp ta không phải chịu thiên kiến, làm tê liệt óc phê bình của ta. Dù sự phán đoán, phê bình của ta không được xuất sắc bằng nhiều nhà nghiên cứu khác, nhưng nó là của ta, là trình độ hiểu biết hiện tại của ta.

- Không nên đọc sách mượn. Vì mượn thì phải trả, không được giữ lâu ngày, người ta đòi thì không hay. Phải đọc sách do mình mua, để có thể đọc đi đọc lại nhiều lần. Lần đọc đầu tiên thì đọc nhanh để nắm được đại ý, biết được quan niệm của tác giả. Những lần đọc sau đó thì đọc chậm để suy xét lại những chi tiết, những gì mập mờ sẽ dần sáng tỏ. Kinh nghiệm của ta còn ít, tư tưởng còn nông, muốn hiểu hết ý nghĩa của tác phẩm phải cần đến thời gian.

- Đọc những sách cao hơn tầm hiểu biết của mình. 

Phải đọc những quyển sách cao hơn trình độ thì mới tìm được người nâng đỡ, giúp ta đặt lại vấn đề, cùng suy nghĩ thêm nhiều khía cạnh bất ngờ khác. Nói chung là ta sẽ mau tiến bộ trên con đường trí thức.

- Trước khi phê bình một quyển sách nào, phải để chút hy vọng và tin tưởng nơi nó. Một người viết sách, dù có dở đến mức nào, cũng đã lao khổ nhiều với tác phẩm của mình. Ta cần có chút ít thiện cảm với tác giả để cùng nhận xét và thông cảm với họ. Nếu đọc sách mà có nhiều thiên kiến, ác cảm thì chắc chắn không hiểu được thâm ý của tác giả.

- Cần có óc phê bình khi đọc sách, đem tư tưởng của tác giả đối chiếu với kinh nghiệm của mình, không nên tin tất cả những gì được viết trong sách.

- Đừng đọc bài tóm tắt. Các bài tóm tắt chỉ giúp ích trong việc nhắc cho những người đã từng học nhớ lại những gì mình đã biết. Còn nếu chúng ta bắt đầu học thì không được dùng bản tóm tắt sách.

- Trước khi đọc một cuốn sách, nên xem mục lục. Mục lục giúp ta thấy trước đường lối để đi vào tư tưởng của tác giả, ta biết trước quyển sách sẽ giúp ích ta về phương diện nào. Mục lục giống như tấm bản đồ chỉ dẫn cho ta khám phá quyển sách.

- Sau khi đọc một cuốn sách, phải viết lại và tóm tắt những gì đã đọc. Viết cảm nhận và ý kiến riêng, những điều ta phản bác lại với tác giả, chắt lọc những gì nên giữ, những gì nên bỏ.

ーーー☕ーーー

Chương 5: Đọc những gì

I. Đọc Tiểu thuyết tâm lý

Đọc tiểu thuyết để xem người ta bày giãi tâm trạng con người qua nhiều khía cạnh, giúp ta suy nghĩ việc đời một cách sâu sắc hơn. Tiểu thuyết và kịch cũng giúp ta đặt lại vấn đề giá trị của cuộc đời và đi sâu vào tâm lý của con người.

Tiểu thuyết gia/kịch gia tầm thường thì miêu tả nhân vật của họ một chiều, nhân vật rất thuần nhất. Nhưng không có anh hùng vĩ nhân nào không có lúc tầm thường, không có bậc thánh nào chẳng có lúc sa ngã cùng tội lỗi. Những vị ấy phải tranh đấu để thắng được phần con trong họ. Đời người hết sức phức tạp. Ai cũng phải hàng ngày đụng chạm với người và vật xung quanh. Cách phản ứng phải có khi cứng, có khi mềm.

Đọc tiểu thuyết để đi sâu vào nhiều hoàn cảnh xã hội khác ta để tìm thấy chỗ đại đồng của bản tánh con người sống dưới hình thức của những phong tục khác nhau, để nghiên cứu các vấn đề nhân sinh như tội lỗi, ái tình, số mạng.

Những tiểu thuyết hay sẽ đặt cho ta nhiều nghi vấn về cuộc đời và bắt ta suy nghĩ.

Nên đọc tiểu sử các bậc danh nhân thế giới.

Nên tránh những tiểu thuyết diễm tình xa sự thực. Những loại này sẽ dẫn dắt những kẻ đầu óc non nớt, nhất là phụ nữ đa cảm đa tình đi vào con đường phiêu lưu lãng mạn ngoài thực tế.

Muốn biết thưởng thức cái hay của tiểu thuyết cần phải biết những quy tắc cần thiết để viết mọt quyển tiểu thuyết hay.

Tiểu thuyết có hai loại: một loại cốt làm cho ta quên cuộc đời đang sống, một loại cố gắng soi sáng và làm cho đời sống trong thực tế của ta trở nên có ý thức hơn. Nói cách khác, một loại giúp ta trốn cuộc đời hiện tại và một loại giúp ta sống cuộc đời hiện tại bằng cách nhìn thẳng vào thực trạng của nó.

II. Đọc Sử

Sử học giúp ta hiểu hiện tại và dự bị cho tương lai. Tuy nhiên, muốn được tác dụng như vậy thì lịch sử phải được thuật lại một cách khách quan và đúng với sự thực đã xảy ra. Nhưng tác giả cho rằng rất khó để viết được sử một cách chính xác và khách quan.

Để đọc sách lịch sử một cách hiệu quả, ta cần nắm được phương pháp phê bình sử học.

1. Khi đọc thông tin từ nhiều nguồn, phải so sánh các thông tin ấy với nhau. Nếu các thông tin giống nhau thì đó có nhiều khả năng là sự thật. Nếu những cách thuật lại khác nhau hoặc là phỏng đoán thì không hẳn là sự thật.

2. Cần kiểm tra lai lịch của tài liệu. 

- Tài liệu ở đâu ra? Xảy ra hồi nào? Ai thuật lại nó?

3. Giải thích tài liệu.

- Phải tìm coi tác giả muốn nói gì. Phải tìm sự thành thực của tác giả. Tác giả có vì tư lợi, địa vị, tự kiêu mà nói dối không?

Đừng bao giờ tách một câu văn ra ngoài cái văn mạch của nó.

III. Đọc Báo

- Báo chí không giúp được bao nhiêu cho người tự học, tìm cho mình một cơ sở văn hóa vững chắc. Bởi vì những báo chí nghiên cứu đứng đắn thường viết ra cho những người đã có một học vấn khá cao.

IV. Đọc sách Thiên văn & Địa lý

1. Con người trong vũ trụ

- Con người cần phải biết vượt thời gian và không gian để nhìn cao và nhìn rộng, biết rõ được hoàn cảnh xã hội của mình đang sống, biết đặt hoàn cảnh xã hội ấy trong một khung cảnh rộng hơn, đem dân tộc mình sánh với dân tộc khác, đem nhân loại đặt trong vạn vật trong vũ trụ.

- Thiên văn học là ngành học cần thiết để cho ta nhận thấy địa vị con người trong vũ trụ. Nó giúp ta có tư tưởng thanh thoát, thoát ra khỏi những cảm tưởng nhỏ nhen ti tiện và chật vật của cuộc đời vật chất, gây cho ta nhiều tư tưởng thâm trầm về ý nghĩa của nhân sinh.

2. Con người trong thời gian

- Cần tìm hiểu về nguồn gốc của nhân loại. Trước hết là lịch sử các nước láng giềng như Trung Hoa, Ấn Độ, Nhật Bản. Tiếp đến là lịch sử thời trung cổ Châu Âu.

3. Con người trong không gian

- Nên đọc sách về địa lý, du ký, những quyển sách bàn về tâm hồn của từng dân tộc.

- Một cách khác để hiểu biết tâm hồn của một dân tộc là nghiên cứu những tác phẩm trứ danh của mỗi dân tộc. Ví dụ, muốn hiểu biết tâm hồn dân tộc Anh thì đọc sách và kịch của Shakespeare; muốn hiểu biết về tâm hồn nước Ý thì đọc sách của văn hào Dante,...

- Ngoài ra, cần phải quan tâm nghiên cứu ảnh hưởng của địa lý đối với đời sống vật chất và tinh thần của con người. Ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu đến sức khỏe, tính tình, tư tưởng của con người.

ーーー☕ーーー

Chương 6: Học những gì

I. Học viết văn

- Trước hết cần phải viết thường xuyên.

- Phải có óc phê bình tối thiểu về nghệ thuật viết để khỏi sa vào lối viết tầm thường. Biết cách lựa chọn tài liệu, sắp đặt ý tứ, trình bày hấp dẫn, kết luận tân kỳ. 

II. Học dịch văn

- Dịch văn là khó. Nếu mình viết thì viết sao cũng được, còn dịch thì phải giữ ý của tác giả, lựa chọn chữ dùng cho thích đáng. Phải thật hiểu ý của tác giẩ và những từ mà tác giả dùng.

- Hai nguyên tắc chính khi dịch văn:

+ Phải đi từ cái chung đến cái riêng. Tức là đi từ ý chính của đoạn văn mà tìm hiểu ý nghĩa của những chi tiết, từ ngữ, bút pháp của tác giả đã dùng để biểu diễn tư tưởng của mình. Trước hết phải nắm được ý chính của đoạn văn, sau mới tìm hiểu vai trò của mỗi câu trong đoạn văn và ý nghĩa của từng chữ trong câu. Sau đó mới tìm những từ tương đồng để dịch ra cho sát ý.

+ Theo cái lý mà dịch chứ không căn cứ vào sự tương đồng về hình thức của câu văn. Có những từ ngữ bề ngoài giống nhau mà không thực sự giống nghĩa.

ーーー☕ーーー

Chương 7: Ba yếu tố chính để xây dựng một nền văn hóa vững vàng

I. Óc khoa học

Óc khoa học là ham chứng minh và lý luận, đồng thời phân biệt được rõ ràng "chứng minh luận cứ" với "thực nghiệm".

Chứng minh luận cứ là đem một thực nghiệm để chứng minh, để lập luận. Thực nghiệm chỉ là một sự kiện, sự kiện không chứng minh gì cả.

Tinh thần khoa học đòi hỏi một học vấn khá cao về toán học và biết rành rẽ những phương pháp thực nghiệm. 

II. Óc triết học

Biết thắc mắc thế nào là ý nghĩa của cuộc đời. 

Triết luận là tìm hiểu cái ý nghĩa của mọi sự, mọi vật trên đời. Biết dòm lại quá khứ, nhận định được hiện tại và phòng bị cho tương lai. 

Triết luận là tìm một phương hướng, một thái độ trước sự phiền phức của cuộc đời. Tìm hạnh phúc, tránh đau khổ và hiểu những nguyên nhân đã tạo ra cái khổ.

Một thứ triết lý, dù tầm thường và nông cạn, cũng ảnh hưởng ít nhiều đến cách ăn ở, cư xử của người nhận nó, hoặc giúp cho mình có thêm nhiều can đảm, nhiều hy vọng mà chịu đựng mọi đau khổ trên đời.

Để có được một cơ sở tạm vững về triết học, trước tiên là đọc sách triết học đại cương. Sau đó là đọc tác phẩm của các triết gia lớn.

III. Biết xúc cảm

Biết xúc cảm là điều kiện cốt yếu để tạo cho mình một cơ sở văn hóa sâu sắc hơn.

3 phương pháp để tạo cho mình một tâm hồn nhạy cảm:

- Sống cho kẻ khác. Biết hy sinh, lấy hạnh phúc của người làm hạnh phúc của mình, biết cảm, biết yêu, biết thương thân phận của người khác.

- Văn nghệ. Văn nghệ làm tăng xúc cảm. Thi ca, kịch, nhạc, họa sẽ gây cho ta những xúc cảm mỹ thuật dồi dào. Giúp ta biết cảm, biết rung động.

- Biết sống một mình trong cô tịch, giữa cảnh vật thiên nhiên. Sống trong cô tịch là dịp hay để thành thực với cõi lòng. Trước cảnh vật hùng vĩ, con người cảm thấy những cao vọng của mình đều là ti tiện không đâu. Người thích sống một mình là người thâm trầm sâu sắc hơn kẻ thích hội hè.

ーーー☕ーーー

Chương 8: Một vài nguyên tắc làm việc

1. Nguyên tắc 1: Đi từ cái dễ đến cái khó, và phải tin ở sự thành công.

Đừng đặt mục tiêu cao quá khả năng và phương tiện của mình. Vì sự thất bại sẽ giết mất lòng tự tin và làm tê liệt sức cố gắng.

Chia mục tiêu từng đoạn và thi hành cho xong từng đoạn một.

2. Nguyên tắc 2: Phải làm việc đều đều, không nên để gián đoạn.

Có thể mỗi ngày chỉ học 15 phút, nhưng ngày nào cũng học. 

Dù có hứng hay không, cũng phải kỷ luật mà ngồi vào bàn học.

Làm việc đều đặn là một thói quen rất tốt cho những ai muốn làm nên việc lớn, và cũng là một phương pháp để luyện tập ý chí. 

3. Nguyên tắc 3: Bất cứ môn học nào cũng phải khởi đầu bằng kiến thức cơ bản, không được nhảy giai đoạn.

4. Nguyên tắc 4: Biết lựa chọn. 

Lựa chọn những việc hợp với khả năng của mình. Một khi đã chọn thì can đảm thực hiện cho bằng được.

5. Nguyên tắc 5: Phải biết quý thời giờ.

Gạt bỏ những kẻ làm mất thời giờ của mình.

Người quyết tâm làm nên đại nghiệp cần phải biết hy sinh những thứ làm tốn thời giờ vô ích.

ーーー☕ーーー

Tựu trung lại, "Tôi tự học" giúp người đọc xây dựng một nền tảng học vấn lâu dài: từ việc hiểu đúng thế nào là người có học, biết tổ chức tri thức, rèn luyện tư duy phê bình, cho đến cách đọc sách, chọn sách và nuôi dưỡng đời sống tinh thần sâu sắc. 

Cuốn sách giúp người đọc nhìn lại thái độ của chính mình đối với việc học, học để làm gì, học như thế nào và học để trở thành một con người ra sao. 

Trong một thời đại dễ xao nhãng, nơi tri thức có thể được tiêu thụ nhanh nhưng khó lắng đọng, những tư tưởng trong "Tôi tự học" vẫn giữ nguyên giá trị: muốn trưởng thành về trí tuệ và nhân cách, con người không thể thiếu kỷ luật, khiêm tốn và khát vọng học hỏi suốt đời. 

MUA SÁCH “TÔI TỰ HỌC” TẠI ĐÂY

🎬 XEM PHIÊN BẢN VIDEO CỦA BÀI VIẾT NÀY